SNEAKER TARİHİNİN YILDIZI: AIR JORDAN 1

DENİZ AKKAYA

Şüphesiz günümüzün en popüler ayakkabısı Air Jordan 1’dır. Her kültüre dayalı parça gibi, Jordan’ların hikayesi de basketbol sahasında başlıyor.

Modanın en popüler kızları ve modeller, dünyanın dört bir yanında bu ayakkabıyı giyerken fotoğraflanıyorlar. Jordan 1, büyük ses getiren sanatçı ve lüks markalar ile yaptığı iş birlikleriyle günümüzde, her moda severin dolabında bir “lüks parça” olarak yerini garantilemiş durumda. Peki bir zamanlar basketbol oynamak için giyilen ayakkabının, bir moda fenomenine nasıl evirildi?

Spor giyim devleri, NBA kariyerine başlarken Michael Jordan’dan kar elde etmek için sıraya girmiş durumdalardı. 1984’teki çaylak sezonu öncesinde Jordan’ın favori ayakkabısı Converse Chuck Taylors idi; dokusu, yere yakın tabanı ve rahat bilek kısmı ile Michael için idealdi!

Jordan ilk olarak tereddüt etse de Nike ona geri çeviremeyeceği bir teklif sundu. Nike’ın ürün yelpazesinin kalın tabanları konusunda tereddütlü olan oyuncu, yaratıcı yönetmen Peter C. Moore’un sunumunu duymak için markanın Oregon kampüsüne götürüldü. Jordan için ayakkabının tabanları oyunda giymek için oldukça kalın ve desteksizdi; ayrıca Jordan palyaço ayakkabısı giyiyor gibi gözükmek istemiyordu. Moore, Jordan’ın şikayetlerini dinledi ve hemen ardından işe koyuldu…

Jordan’ın kârından yararlanmak için her şeyi yapmaya istekli olan Moore, daha sonra dünyanın en popüler ayakkabısı haline gelecek, Air Jordan 1’i tasarladı. İlk tasarımda Michael Jordan’ın ünlü “jumpman” motifi yer almıyordu. Daha sonra eklenen, basketbolda devrim yaratan bu adamın siluetinin; dünyadaki en popüler siluet haline geleceğini kimse tahmin edememişti. Ayakkabının tasarımı basitti: kırmızı, siyah ve beyaz deri üzerine klasik ‘Nike Swoosh’. Üst kısımda yer alan; Moore tarafından tasarlanan Jordan’ın kanatlı logosu ise, ayakkabıya son dokunuş olarak eklendi. Sporcu için iki renk grubu tasarlandı, kendi sahalarındaki oyunlar için “Chicago” modeli (beyaz ve kırmızı) ve deplasman maçları için “Bred” stili (siyah ve kırmızı).

Basketbol yıldızı, 17 Kasım 1984’te Philadelphia 76ers’a karşı oynanan bir oyun sırasında yeni ayakkabısını giymesiyle, spor dünyasında tartışmalara neden oldu. Air Jordan 1’in yapı tasarımı piyasadaki tüm ayakkabılardan, çok daha üstündü- öyle ki Ulusal Basketbol Birliği, ayakkabının sporcunun performansını artıracağına dair söylentiler doğrultusunda, ayakkabının oyunlarda giyilmesini yasakladı. Jordan’a, tek tip renk uyumluluk kuralı nedeniyle derhal Nike giymeyi bırakması emredildi, ancak kuralları çiğnemeyenler tarih yazmıyor 🙂

Atlet Jordan 1’lerini sahada tekrar giyince, antrenörler ve hakemlerin ısrarıyla, NBA tarafından 5000$’lık bir ceza aldı fakat cezanın ödemesini Nike üstlendi. Böylece, moda tarihinin Jordan bölümü yazılmaya başlandı. Halk, Jordan’ın yanındaydı. Maç başına aldığı 5000$’lık ceza ve Nike’ın yürüttüğü harika reklam kampanyaları ile piyasaya çıktığı 1985 senesinde tam tamına 100.000.000$’lık satış rekoru kırarak tarihin en büyük reklam promosyonu olarak da rekorlar kitabına girmeyi başardı. Air Jordan’ın ilk üç modelinin çalkantılı yılları geride kaldı; günümüz iş birlikleri, sürekli tekrar piyasaya sürülen “retros” ve yenilikçi akıllı teknoloji materyallerinin ilerlemesiyle ayakkabı Gen-Z’nin de ilgisini çekti. Ayakkabının yeni stilleri Nike ve Farfetch’de bulunabilirken; sneaker sevdalılarına ayrılmış satın alma ve yeniden satma konusunda uzmanlaşmış, koleksiyoncuların senelerdir gözlediği nadir modelleri Goat.com’da bulabilirsiniz.

Geçen sene çıkan Netflix belgeseli The Last Dance belgeseli, Jordan’ın hayatını, kariyerini ve ayakkabıların tarihini retrospektif bir açıdan sunuyor. ‘Jumpman’i izleyerek büyüyen çocuklar güçlü pozisyonlara geldiler ve bu ayakkabının popülerliğini sürdürmekte de oldukça kararlılar.

2017’de Nike, Virgil Abloh ile yaptığı işbirliğiyle özellikle sokak giyiminde devrim yaratmış ve sonucunda ayakkabıyı kültürel klasikten, lüks gerekliliğe yükseltmiştir. Bugüne kadar üretilen yeni renkler ve yüksek profilli iş birlikleri ile Nike, Jordan’ların adını sneaker tarihine ‘en çok istenen’ çift olarak altın harflerle yazdırmış oldu!


RECOMMENDED