BÖLÜM 6: #ENDSARS

DENİZ AKKAYA

#EndSARS sadece polis şiddetine dikkat çekmek isteyen bir etiketten çok daha fazlası.

Özel Hırsızlıkla Mücadele Ekibi anlamına gelen SARS, yaklaşık 30 senedir Nijerya’nin kolluk kuvvetlerinden biri olarak hizmet ediyor. Geçtiğimiz ayın sonunda bir SARS memurunun masum bir genci öldürmesi üzerine, ilk olarak 2017’de çıkan SARS karşıtı protestolar tekrar gün yüzüne çıktı. Uluslararası Af Örgütü, son üç yılda darp, infaz, cinsel saldırı ve temiz su kaynaklarına erişim de dahil olmak üzere 82 SARS ihlali vakası kaydettiğini açıkladı. 4 Ekim’de, memurların iki adamı bir otelden dışarı sürükleyip bir tanesini vurarak öldürdüğü videonun viral olmasının ardından, protestolar hızla büyüdü. Protestolar başkent Lagos’tan çıkıp, ülkenin büyük küçük tüm şehirlerini sardı! Ardından, Nijeryalı askerlerin Lagos’taki barışçıl bir gösteriye ateş açmasıyla hareket, dünya starlarının da yardımıyla globalleşti.

Genç Nijeryalılar hızla sosyal medyayı kullanmaya başladı ve #EndSARS kısa sürede viral oldu. Sosyal medyanın etkisiyle dünyanın dört bir yanından duyulan protestolar, BLM hareketinin de dikkatini çekti ve grup, kısa sürede Nijeryalı protestocular için destek protestoları düzenledi. Nijerya, bir yüzyıldan fazla bir süre İngiliz sömürüsü ile mücadele ettikten sonra 1960 yılında bağımsızlığını kazandı. Beş yıl sonra, Amerika’nın Afroamerikan Sivil Hakları hareketinin ortasında oy hakları yasası kabul edildi ve milyonlarca siyahi Amerikalıya demokraside söz hakkı verilmiş oldu. Yani, her iki grubun da hayatları Atlantik köle ticaretinden doğan köklü ırkçılık ve neo-sömürgecilikten yüzyıllar boyu etkilenmiş ve hala etkilenmektedir. İşte tam da bu yüzden artık onları mağdur eden bu sisteme cesurca baş kaldırıyor ve dünyanın farklı iki ucunda aynı amaç için savaşıyorlar: özgürlük!

Protestoların yakın bir zamanda durmayacağını anlayan Nijerya hükümeti, polis şiddeti ile ilgili soruşturma başlatacağını ve SARS’ı dağıtacağına dair söz verdi. Ancak protestocular, hükümetin protestoları durdurmak için yalan söylediğini düşünüyor. Nijerya Cumhurbaşkanı Muhammadu Buhari reform sözü verdi ve soruşturma süresi boyunca vatandaşları sabırlı olmaya çağırdı. Geçtiğimiz ay yaptığı konuşmada Buhari, “halkın sesini net bir şekilde duyduk ve isteklerini yerine getireceğiz” dedi. Hükümet, insan hakları gruplarıyla birlikte yeni bir yönetim modeli üzerinde çalışmaya ve geçmişte yaşanmış korkunç olayları araştıracağına dair söz verdi; fakat protestocular hiçbir şekilde geri atmamakta kararlı.

20 Ekim günü güneşin batışının hemen ardından Nijerya Ordusu üyeleri, Nijerya’nın Lagos Eyaletindeki Lekki geçiş kapısında barışçıl #EndSARS protestocularına milli marşı okudukları sırada ateş açtı. Bu da alt protestolara yol açtığı gibi beraberinde yeni bir hashtag de getirdi: #LekkiMassacre

Uluslararası Af Örgütü’nün verilerine göre 10 kişi öldü ve yüzlerce kişi yaralandı. Katliam, uluslararası öfkeye yol açtı. Beyoncé, Rihanna, Cardi B ve Drake gibi ünlüler, katliamın ardından #EndSARS paylaşımları yaparak, Nijerya’da yaşanan bu insan hakları krizine dikkat çekmeye çalıştı. Hükümet, hareketi bastırmak için; Lagos’ta gösterileri yasakladı ve ülke genelinde valiler, protestoları düzenleme ve duyurmada büyük rol oynayan sosyal medyada sansür çağrısında bulundu.

ABD’deki Black Lives Matter hareketi gibi, #EndSARS da onlarca yıllık bir şiddet modelini belgeleyen viral polis şiddeti videolarıyla beklenmedik bir şekilde güçlendi. Dünyanın dört bir yanında, merkezinde özgürlük ve sevgi olan her protestoda olduğu gibi burada da Gen Z’nin protestoya ilgisi ve desteği, hareketi uluslararası bir boyuta taşıyarak Nijerya hükümeti üzerinde baskı oluşturdu. #EndSARS protestoları tam da biraz daha sakinleşmeye başlamışken, eyalet hükümetlerinin Nijerya’nın en zengin bireylerinin, pandemi nedeniyle yoksullara dağıtılması için bağışladıkları yiyecekleri sakladığı iddiaları yayılmaya başladı. Birçok Nijeryalı, valilerin siyasi desteğe ihtiyaç duydukları zaman bu erzakları halka rüşvet olarak dağıtmak için tuttuklarını düşünüyor. Bu olayın da ardından Nijerya’da tansiyon iyice yükseldi ve #EndSARS polis şiddeti protestolarından çıkıp, genel hükümete karşı bir isyana dönüştü. Bu yüzden uzmanlar Nijerya’daki tüm aktivistlerin bir araya gelerek, farklı isteklerini bir kenara bırakıp asıl soruna odaklanmalarını öneriyor; sonuçta kazanılması gereken siyasi bir mücadele var! Neyse ki Kova çağı haksızlığa uğramış halkların yardımına koşuyor ve özgürlük mücadelelerinde onlara gizli mentorluk yapıyor olacak! Bölüm 7 için takipte kalın…


RECOMMENDED